İlginizi Çekebilir
  1. Ana Sayfa
  2. Haber
  3. 2. Meşrutiyet Ve 31 Mart Olayı

2. Meşrutiyet Ve 31 Mart Olayı

2. Meşrutiyet Ve 31 Mart Olayı

2. Meşrutiyet’in İlanı’nın Nedenleri

  • İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin çalışmaları.
  • Balkan uluslarının ayaklanması.
  • İngiltere ve Rusya arasında 1908’de Reval’de yapılan görüşmelerin tepki uyandırması.

2. Meşrutiyet’in İlanı

Benimsedikleri Osmanlıcılık düşüncesiyle devletin içindeki bütün etnik gruplara eşit haklar verilmesini isteyen Jön Türklere karşı 2. Abdülhamit bazı tedbirler almak zorunda kaldı. Çünkü bu düşünce ortaya atıldığı zaman, devletin içindeki değişik etnik gruplar, dış destek sağlamış bir biçimde, bağımsız devletlerini kurma çabası içine girmişlerdi. Buna örnek olarak Balkanlardaki milletlere çeşitli haklar verilmesine rağmen bağımsızlık faaliyetlerinin tüm hızıyla devam etmesi gösterilebilir.

Meşrutiyetçiler İttihat ve Terakki Cemiyeti‘nde birleştiler. Mustafa Kemal de yönetimin değişmesini istiyordu ve önce Şam’da sonra Selanik’te Vatan ve Hürriyet Cemiyetini kurdu. Bu cemiyet daha sonra ittihat ve terakki ile birleşti.

Bu dönemde Avrupa devletlerinin Hristiyan halka ıslahat baskıları yüzünden Trakya ve Makedonya’daki karışıklıklar bir türlü önlenemiyordu. Hükümet güvenliği sağlamak için Makedonya’ya yetenekli subayları gönderiyordu. Bu subaylar Makedonya’nın elden çıkmak üzere olduğunu belirterek İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin çatısı altında toplanmaya başladılar.

İngiltere ve Rusya’nın Makedonya’nın Osmanlı’dan ayrılması konusunda 1908’de Reval’de anlaşmaları üzerine harejete geçen İttihat ve Terakki, Balkanlar’da Rus baskısının artacağını düşünmüş ve sıkıntıların bütün kesimleri temsil edecek olan meclisin açılmasıyla giderilebileceğini düşünerek meşrutiyet istemişlerdi.

Kolağası Niyazi Bey 1908’de Manastır’da ayaklandı. Binbaşı Enver Bey de Selanik çevresinde ayaklandı. İttihat ve Terakki’nin Selanik Hükümet Konağı’nı işgal etmesi üzerine 2. Meşrutiyet 23 Temmuz 1908’de ilan edildi. Beş ay sonra meclis açıldı. Ayan meclisinde 10’u gayrimüslim olmak üzere 53 üye vardı. 288 mebusun yer aldığı mebuslar meclisinde; 147 Türk, 60 Arap, 27 Arnavut, 26 Rum, 14 Ermeni, 10 Slav ve 4 Yahudi yer almaktaydı. Bunların yanı sıra 2. Meşrutiyet döneminde 18 gayrimüslim bakanlık yapmıştır. Bu dönemde gazete ve dergiler yeniden çıkmaya başlamış ve siyasi partiler kurulmuştur.

31 Mart Olayı(Vakası)

Meşrutiyet’in yeniden ilanı bazı kesimleri rahatsız ediyordu. Yeni yönetime karşı olanlar 1909’da İstanbul’da ayaklandılar. Bu tarih Rumi Takvim’e göre 31 Mart 1325 tarihine denk geldiği için olayın ismi 31 Mart olayı olarak adlandırılmaktadır. 31 Mart Olayı‘nın önemli sebeplerini şu şekilde sıralayabiliriz;

  • Meşrutiyet yönetimine son vermek ve eski düzeni geri getirmek.
  • Bulgaristan’ın bağımsızlığını ilan etmesi.
  • Bosna-Herkes’in elden çıkması.
  • Meşrutiyet’e karşı muhalefet yapan Ahrar grubu önderlerinden Serbesti Gazetesi yazarı Hasan Fehmi’nin İttihat ve Terakki tarafından öldürülmesi.
  • Medrese öğrencilerinin askerlikten muaf olması kuralının iptal edilmesi.
  • 1908 yılı Ramazan ayı içerisinde düzenlenen mitingler.
  • Ordu içerisindeki alaylı ve mektepli subaylar arasındaki gerginlikler.

31 Mart Olayı‘nın sonuçlarına bakacak olursak; Selanik’ten gelen avcı taburu ayaklanmayı bastıramadı. Hükümet değişikliği de işe yaramadı. Mahmut Şevket Paşa komutasındaki Hareket Ordusu Selanik’ten İstanbul’a gelerek ayaklanmayı bastırdı. Bu ordunun Kurmay Başkan’ı Kolağası Mustafa Kemal Bey’di. 2. Abdülhamit ayaklanmayı bastıramadığı için İttihat ve Terakki’nin isteği ile tahttan indirilerek V. Mehmed Reşad padişah ilan edildi.

Bu dönemin diğer önemli olaylarının başında Türkçülük politikasının benimsenmesi sayılabilir. Açılan mecliste İttihat ve Terakki partisi söz sahibi oldu. Padişahın yetkileri azaltıldı fakat kargaşa önlenemedi.

2. Meşrutiyet’in Önemi 

  • Anayasa’da yapılan değişiklikle hükümet meclise karşı sorumlu hale getirildi.
  • Milletvekillerine kanun önerme yetkisi verildi.
  • Padişahın meclisi kapatma yetkisi koşullara bağlandı.
  • Padişahın sürgün yetkisine son verildi.
  • Sansür kaldırıldı.
  • Toplantı düzenleme ve dernek kurma özgürlükleri tanındı.
  • Kadınlara askere giden erkek memurların yerini alma hakkı verildi.
  • Kızlar ilk defa üniversiteye alındı.
  • Darülbedai sahnelerinde Türk kadınları da rol almaya başladı.
  • Şer’iye mahkemeleri Şeyhülislamdan alınıp Adliye Nezareti’ne bağlandı.
  • Türk tarihinde ilk defa çok partili hayata bu dönemde geçilmiştir.
  • Türkçülük fikri benimsenmiştir.
  • İsviçre Medeni Kanunu Türkçe’ye çevrilerek Cerideyi Adliye dergisinde yayınlanmıştır.
  • İlk defa siyasal partilerin kurulmasına izin verildi. Parlemento, İttihat ve Terakki, Ahrar, Hürriyet ve İtilaf gibi partilerden oluşmaktaydı. Bunların yanı sıra kurulan diğer partiler ise, İttihad-ı Muhammediye Fırkası, Ahali Fırkası, Fedakaran-ı Millet Fırkası’dır.

2. Meşrutiyet Dönemi Hakkında Notlar;

  • 31 Mart Ayaklanması Osmanlı Devleti’nde anayasal devlet düzenine yani rejime karşı girişilen ilk ayaklanmadır.
  • Hareket Ordu’sunun ismini Mustafa Kemal vermiştir.
  • İttihat ve Terakki Türk siyasi hayatının ilk partisidir. Kurucuları İbrahim Ethem Temo, İshak Sukuti, Mehmet Reşit, Abdullah Cevdet, Hüseyinzade Ali Bey, yayınları ise Meşveret gazetesidir.

 

Yorum Yap

Yorum Yap